Jakie są objawy utraty włosów na tle androgenowym u kobiet?

Zdrowy człowiek traci każdego dnia ok. 100 włosów. Jeżeli ilość włosów jest większa, a na głowie widoczne są ogniska ubytku włosów, mówimy o łysieniu. Jednym z typów łysienia jest łysienie androgenowe powszechnie kojarzone z mężczyznami, ale często występujące także u kobiet. Jakie są objawy łysienia androgenowego u kobiet? Jakie inne objawy mogą mu towarzyszyć?

Łysienie androgenowe – jakie są pierwsze objawy?

 

Codziennie każdy z nas traci ok. 100 włosów, w ich miejsce wyrastają nowe – jest to całkowicie fizjologiczne zjawisko związane z naturalnym cyklem wzrostu włosa (ostatnią fazą cyklu włosa jest telogen – faza, w trakcie której włos ulega zrogowaceniu i wypadaniu).

O procesie chorobowym należy myśleć wówczas, gdy utrata włosów jest zdecydowanie bardziej nasilona, a na głowie widoczne stają się ogniska przerzedzonych włosów. Łysienie androgenowe u kobiet często ma charakter rozlany, ale zwykle zaczyna się w części ciemieniowej, w okolicy przedziałka. W przeciwieństwie do łysienia androgenowego u mężczyzn, dla którego charakterystyczne jest powstawanie zakoli, u kobiet utrata włosów rzadko dotyczy linii czoła.

Objawami towarzyszącymi utracie włosów mogą być: łupież, nadmierne przetłuszczanie włosów, łojotokowe zmiany na skórze głowy, świąd skóry głowy.

W ocenie nasilenia łysienia androgenowego u kobiet pomocna jest skala Ludwiga – jest to skala wizualna dzieląca etapy łysienia na trzy stadia, w zależności od nasilenia. Ocenę przeprowadza się porównując szerokość przedziałka w części czołowo-ciemieniowej:

  • Stopień I – niewielkie przerzedzenie włosów, przez co faza ta może być trudna do zauważenia; najbardziej charakterystyczne jest zwiększenie szerokości przedziałka w linii pośrodku głowy.
  • Stopień II – łysienie średnio zaawansowane; w tym stadium obserwujemy nie tylko poszerzenie przedziałka, ale także przerzedzenie włosów w jego okolicy; to stadium, w którym kobiety najczęściej zauważają problem.
  • Stopień III – łysienie bardzo zaawansowane; widoczne przerzedzenie włosów w całej okolicy czołowo-ciemieniowej.

 

Inną skalą służącą do oceny nasilenia łysienia androgenowego typu żeńskiego jest pięciostopniowa skala Sinclair.

Łysienie plackowate u kobiet

Jakie objawy mogą towarzyszyć utracie włosów na tle androgenowym?

 

Opisywany typ wypadania włosów w znacznej większości przypadków zależny jest od genów. Łysienie androgenowe zależne jest od androgenów (męskich hormonów), ale nie zawsze związane z ich nadmiarem. Objawami alarmowymi świadczącymi o hiperandrogenizmie (czyli nadmiernym wydzielaniu androgenów u kobiet) mogą być:

  • hirsutyzm (obecność owłosienia w miejscu nietypowym dla kobiet, a typowym dla mężczyzn – np. „wąsik”, owłosienie na brzuchu, udach czy klatce piersiowej);
  • zaburzenia miesiączkowania (np. pierwotny lub wtórny brak miesiączki, skąpe miesiączki);
  • problemy z zajściem w ciążę związane z zaburzeniami owulacji;
  • przerost łechtaczki;
  • zmniejszenie piersi;
  • obniżenie tonu głosu;
  • skłonność do przetłuszczania włosów, do tłustej cery, trądziku i łojotokowego zapalenia skóry;
  • skłonność do otyłości i rozmieszczenia tkanki tłuszczowej w sposób charakterystyczny dla otyłości typu męskiego (w okolicy brzucha);
  • skłonność do nadciśnienia tętniczego.

Hiperandrogenizm zawsze wymaga wyjaśnienia przyczyny.

 

Łysienie androgenowe u kobiety – diagnostyka; jakie badania wykonać?

 

W przypadku zaobserwowania objawów sugerujących łysienie androgenowe i hiperandrogenizm, w pierwszej kolejności należy zgłosić się na konsultację do lekarza rodzinnego. Ten, na podstawie wywiadu i badania przedmiotowego, zadecyduje o dalszym postępowaniu i dalszych konsultacjach specjalistycznych (m.in. konsultacji dermatologicznej, endokrynologicznej, ginekologicznej). Jeżeli przypuszczalną przyczyną hiperandrogenizmu jest działanie stosowanych leków, zaleca się, w miarę możliwości, zmianę leczenia.

Diagnostykę laboratoryjną rozpoczyna się od wykonania podstawowych badań, które może zlecić lekarz POZ, takich jak: morfologia, żelazo, stężenia hormonów tarczycy, stężenie glukozy we krwi na czczo.

W diagnostyce endokrynologicznej w pierwszej kolejności ocenia się stężenia hormonów: testosteronu, DHEA-S, prolaktyny, estrogenów, progesteronu. W zależności od wyników badań, planuje się diagnostykę obrazową obejmującą badania jajników i nadnerczy, a w uzasadnionych przypadkach także ośrodkowego układu nerwowego. W przypadku rozpoznania hiperandrogenizmu, niezbędna jest także diagnostyka pod kątem zaburzeń metabolicznych (trzeba wziąć pod uwagę zwiększone ryzyko wystąpienia insulinooporności oraz zaburzeń gospodarki lipidowej).

 

Trichogram – badanie włosa

 

Badaniem pomocnym w diagnostyce łysienia jest trichogram. Polega na mikroskopowej ocenie włosów i jego cebulek. Trichogram pozwala m.in. na stwierdzenie, w jakiej fazie wzrostu włosa znajdują się określone cebulki. Dla łysienia androgenowego charakterystyczne jest ścienczenie cebulek oraz zaburzenie stosunku fazy anagenu (aktywnej fazy wzrostu włosa) do telogenu (fazy wypadania włosa). Część specjalistów używa nawet określenia łysienia telogenowego.

Trichogram służy także do monitorowania efektów leczenia łysienia. Alternatywą dla trichogramu może być trichoskopia – oglądanie włosów w wideodermoskopie, bez konieczności wyrywania włosów. Trichoskopia pozwala na nieinwazyjne i niebolesne badanie włosów, naskórka, granicy skórno-naskórkowej oraz skóry właściwej.

Kolejnym badaniem, które bywa wykonywane w przypadku podejrzenia łysienia androgenowego, jest biopsja i mikroskopowa ocena skóry głowy z pogranicza skóry zdrowej i tej, w obrębie której występuje wzmożona utrata włosów.

 

Dowiedz się więcej odnośnie wypadania włosów i łysienia androgenowego:

Co zrobić, gdy zauważysz przerzedzenie włosów?

Czy utrata włosów jest odwracalna?

 

Bibliografia:

 

„Zespoły nadmiaru androgenów” w: „Choroby Wewnętrzne. Stan wiedzy na rok 2010” pod redakcją A. Szczeklika; str. 1177–1181

Kazimierczak M., Bielecka-Grzela S., Klimowicz A.: „Łysienie androgenowe u kobiet jako problem estetyczny i psychologiczny” w: Annales Academiae Medicae Stetinensis; Roczniki

Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie 2008”; 54,3, str. 126–129

https://dermatologia.mp.pl/choroby/chorobyskory/171321,lysienie-androgenowe-typu-zenskiego

Rudnicka L., Olszewska M.: „Trichoskopia i inne metody badania włosów” w: „Metody diagnostyczne w dermatologii, wenerologii i mikologii lekarskiej” pod red. Z. Adamskiego i A. Kaszuby. T. I, 2015, 55–59.

M. Słowińska, P. Witek, K. Szafranko, T. Tomasik, A. Bukowska-Posadzy, E. Kowalska-Olędzka, W. Owczarek, Diagnostyka i leczenie łysienia androgenowego, „Medycyna Praktyczna” 11 (321) 2017, s. 52.

Oceń artykuł aby doradzić innym! Średnia: 5 (2)

Dziękujemy!